Wprowadzenie
Ankieta została przeprowadzona w dniach 8-20 kwietnia 2026, wśród członków klastra w ramach przygotowania wniosku o wsparcie dla Ponadregionalnych Klastrów Wzrostowych. Celem badania było zidentyfikowanie poziomu internacjonalizacji przedsiębiorstw, głównych barier ekspansji zagranicznej oraz oczekiwanych form wsparcia.
W badaniu udział wzięły 23 podmioty, z których aż 91% prowadzi już działalność na rynkach międzynarodowych. Wyniki wskazują na wysoki poziom dojrzałości eksportowej firm, przy jednoczesnej potrzebie dalszego, bardziej zaawansowanego wsparcia.
Bariery internacjonalizacji
Najważniejszą barierą wskazywaną przez przedsiębiorstwa są wysokie koszty wejścia na rynki zagraniczne (ponad 60% odpowiedzi), obejmujące w szczególności udział w targach, działania marketingowe, logistykę oraz budowę sieci sprzedaży.
Istotnym ograniczeniem jest również brak dostępu do międzynarodowych kontaktów biznesowych (ok. 35–40%), co utrudnia wejście do globalnych łańcuchów wartości. W dalszej kolejności wskazywano:
- niską rozpoznawalność i ograniczone zaufanie do technologii (ok. 25–30%),
- bariery regulacyjne i certyfikacyjne (ok. 20–25%),
- silną konkurencję i presję cenową (ok. 20–25%),
- różnice kulturowe i organizacyjne (ok. 15–20%).
Wyniki wskazują, że bariery mają charakter nie tylko finansowy, ale również relacyjny i systemowy, co uzasadnia potrzebę kompleksowego wsparcia internacjonalizacji.
Sektory i specjalizacje
Klaster działa w obszarze zaawansowanych technologii (deep-tech), z wyraźną dominacją fotoniki i optyki (ok. 61% wskazań) oraz obronności (ok. 61%). Istotne znaczenie mają również:
- mikroelektronika i półprzewodniki (ok. 52%),
- przemysł (ok. 48%),
- optoelektronika (ok. 39%).
Jednocześnie widoczny jest szeroki potencjał aplikacyjny technologii rozwijanych przez członków klastra, obejmujący m.in. sektor kosmiczny, medyczny, telekomunikacyjny, przemysłowy oraz infrastrukturę i data center.
Kierunki geograficzne
Najważniejszym kierunkiem ekspansji pozostaje Europa Zachodnia (ok. 91% wskazań), w tym Niemcy (ok. 74%). Istotne znaczenie mają również:
- USA (ok. 74%),
- Azja – w szczególności Japonia, Korea i Tajwan (ok. 65%).
Dodatkowo wskazywano kierunki uzupełniające, takie jak Bliski Wschód (w tym Izrael), Indie, Kanada czy kraje skandynawskie.
Struktura odpowiedzi wskazuje na potrzebę koncentracji działań internacjonalizacyjnych na kluczowych rynkach technologicznych przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności w eksploracji nowych kierunków.
Preferowane formy wsparcia
Największym zainteresowaniem cieszy się udział w targach międzynarodowych jako wystawca (ok. 78%), co potwierdza kluczową rolę bezpośredniej prezentacji technologii i nawiązywania relacji biznesowych.
W dalszej kolejności wskazywano:
- misje gospodarcze i spotkania B2B (ok. 65%),
- wizyty studyjne w zagranicznych ekosystemach (ok. 52%).
Respondenci podkreślają znaczenie działań praktycznych, umożliwiających bezpośredni kontakt z partnerami zagranicznymi.
Zainteresowanie wydarzeniami branżowymi
Wśród wydarzeń targowych największym zainteresowaniem cieszą się:
- Photonics West (USA),
- Laser World of Photonics (Niemcy),
- Semicon Europa (Niemcy).
W wypowiedziach otwartych wyróżnić można wskazania na wydarzenie Embedded World.
Widoczna jest koncentracja na wydarzeniach o globalnym znaczeniu, związanych z fotoniką, mikroelektroniką i przemysłem zaawansowanych technologii.
Misje gospodarcze i networking
Wysokie zainteresowanie dotyczy udziału w misjach do europejskich ekosystemów technologicznych, szczególnie we Francji, Niemczech i Holandii (ok. 70–83% pozytywnych wskazań).
W obszarze networkingu największe zainteresowanie odnotowano dla wydarzeń takich jak French Photonics Days, Photonics Days (Niemcy) czy PIC Summit Europe.
Potrzeby szkoleniowe i doradcze
Przedsiębiorstwa wskazują na potrzebę specjalistycznego wsparcia, w szczególności w zakresie:
- eksportu technologii dual-use i obronnych (ok. 61%),
- analiz rynkowych (ok. 43%),
- finansowania współpracy międzynarodowej (ok. 39%),
- regulacji i certyfikacji (ok. 35%).
Najbardziej oczekiwaną formą wsparcia jest doradztwo indywidualne (ok. 65%), uzupełnione szkoleniami i analizami.
Kluczowe potrzeby i wnioski
Najważniejszymi działaniami internacjonalizacyjnymi dla firm klastra są:
- udział w targach międzynarodowych (ponad 70% wskazań),
- rozwój kontaktów biznesowych i networkingu (ok. 50%),
- organizacja misji gospodarczych (ok. 35%).
Kluczowe znaczenie ma możliwość bezpośredniego kontaktu z partnerami zagranicznymi oraz ograniczenie kosztów uczestnictwa poprzez wsparcie finansowe i organizacyjne.
Podsumowanie
Wyniki badania wskazują, że klaster skupia przedsiębiorstwa o wysokim poziomie umiędzynarodowienia, działające w obszarze zaawansowanych technologii. Jednocześnie istnieje wyraźna potrzeba dalszego, kompleksowego wsparcia internacjonalizacji, obejmującego działania promocyjne, networkingowe, doradcze oraz operacyjne.
Szczególne znaczenie mają działania ukierunkowane na wyspecjalizowane rynki technologiczne oraz udział w międzynarodowych ekosystemach branżowych, co pozwoli na skuteczniejsze włączenie przedsiębiorstw klastra w globalne łańcuchy wartości.
Rekomendacje
Na podstawie wyników ankiety rekomenduje się wdrożenie zintegrowanego programu internacjonalizacji klastra, obejmującego następujące kluczowe kierunki działań:
1. Wsparcie udziału w targach międzynarodowych (priorytet)
Zapewnienie możliwie kompleksowego wsparcia udziału przedsiębiorstw w targach branżowych (w szczególności jako wystawcy), obejmującego organizację wspólnych stoisk, dofinansowanie kosztów uczestnictwa oraz przygotowanie firm do efektywnej prezentacji oferty i pozyskiwania kontaktów biznesowych.
2. Rozwój międzynarodowego networkingu i matchmakingu
Realizacja działań ukierunkowanych na budowę relacji biznesowych, w tym organizacja spotkań B2B, rozwój współpracy z zagranicznymi klastrami oraz zapewnienie dostępu do kluczowych partnerów i łańcuchów wartości.
3. Organizacja misji gospodarczych do kluczowych ekosystemów
Realizacja wyjazdowych i przyjazdowych misji gospodarczych do najważniejszych ośrodków technologicznych (w szczególności w Europie Zachodniej), łączących wizyty studyjne, spotkania biznesowe oraz udział w wydarzeniach branżowych.
4. Koncentracja działań na rynkach priorytetowych
Ukierunkowanie działań internacjonalizacyjnych na kluczowe rynki: Europę Zachodnią (w tym Niemcy), USA oraz wybrane rynki azjatyckie, przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności w zakresie eksploracji nowych kierunków.
5. Zapewnienie specjalistycznego wsparcia doradczego i analitycznego
Oferowanie przedsiębiorstwom indywidualnego doradztwa oraz szkoleń w obszarach kluczowych dla internacjonalizacji, w szczególności w zakresie regulacji, certyfikacji, eksportu technologii dual-use oraz analiz rynkowych.
6. Wzmocnienie rozpoznawalności technologii klastra na rynkach zagranicznych
Realizacja działań promocyjnych i komunikacyjnych zwiększających widoczność klastra i jego członków, w tym udział w konferencjach branżowych oraz prowadzenie kampanii informacyjnych na rynkach docelowych.
7. Wdrożenie kompleksowego modelu wsparcia internacjonalizacji
Zaprojektowanie i wdrożenie zintegrowanego procesu wsparcia przedsiębiorstw, obejmującego przygotowanie do ekspansji, wejście na rynek oraz wsparcie operacyjne (tzw. „last mile”), w tym w zakresie sprzedaży, logistyki i budowy sieci kontaktów.
Podsumowanie
Wyniki ankiety, pod względem profilu firmy i oczekiwań, pozwalają wyodrębnić 2 priorytetowe segmenty: fotonika i mikroelektronika, oraz 2 główne obszary aplikacyjne: obronność oraz przemysł.
Wśród kierunków wyróżniają się Europa Zachodnia – przy czym nieco większe zainteresowanie wykazano kierunkami poza Niemcami, USA oraz wybrane kraje Azji (Tajwan, Korea, Chiny).
Oczekiwane działania mają pozwalać nawiązywać nowe relacje biznesowe oraz obniżyć próg finansowy tych działań.
Opracował: Igor Deryło, 24.04.2026